Η «Μητρόπολις» (Metropolis, 1927) του Φριτς Λανγκ αποτελεί ένα από τα κορυφαία έργα του παγκόσμιου κινηματογράφου και ορόσημο της επιστημονικής φαντασίας. Γυρισμένη στη Γερμανία της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης, η ταινία συνδυάζει εντυπωσιακή εικαστική φαντασία με έντονο κοινωνικό και πολιτικό προβληματισμό, αποτυπώνοντας τους φόβους και τις ελπίδες μιας εποχής ραγδαίας εκβιομηχάνισης.
Η ιστορία διαδραματίζεται σε μια μελλοντική μεγαλούπολη, τη Μητρόπολη, μια κοινωνία αυστηρά διαιρεμένη σε δύο κόσμους. Στην επιφάνεια της πόλης ζει η άρχουσα τάξη, απολαμβάνοντας πλούτο, άνεση και τεχνολογικά θαύματα. Στα υπόγεια, όμως, εργάτες ζουν και εργάζονται σε απάνθρωπες συνθήκες, λειτουργώντας τεράστιες μηχανές που κρατούν την πόλη σε λειτουργία. Η αντίθεση αυτή αποτελεί τον βασικό άξονα της ταινίας: μια κοινωνία όπου το κεφάλι (οι κυβερνώντες) και τα χέρια (οι εργάτες) είναι πλήρως αποκομμένα.
Κεντρικός ήρωας είναι ο Φρέντερ, γιος του πανίσχυρου άρχοντα της πόλης, Γιόχαν Φρέντερσεν. Ο Φρέντερ ζει αρχικά ανέμελα, μέχρι τη στιγμή που γνωρίζει τη Μαρία, μια νεαρή γυναίκα που κηρύττει στους εργάτες την ειρηνική συνύπαρξη και την ελπίδα για έναν «μεσολαβητή» που θα ενώσει τις δύο τάξεις. Συγκλονισμένος από την πραγματικότητα των υπόγειων εργοστασίων, ο Φρέντερ συνειδητοποιεί την αδικία πάνω στην οποία είναι χτισμένη η Μητρόπολη και αποφασίζει να δράσει.
Παράλληλα, ο επιστήμονας Ρότβαγκ δημιουργεί ένα ανθρωπόμορφο ρομπότ, το οποίο αποκτά τη μορφή της Μαρίας. Αυτή η «ψεύτικη Μαρία» σπέρνει το χάος, υποκινώντας τους εργάτες σε βίαιη εξέγερση, οδηγώντας την πόλη στα πρόθυρα της καταστροφής. Το ρομπότ συμβολίζει τον φόβο απέναντι στην ανεξέλεγκτη τεχνολογία και την απανθρωποποίηση που μπορεί να επιφέρει όταν υπηρετεί την εξουσία και όχι τον άνθρωπο.
Οπτικά, η «Μητρόπολις» είναι επαναστατική. Τα γιγαντιαία σκηνικά, οι ουρανοξύστες, οι εναέριοι δρόμοι και οι μαζικές χορογραφίες εργατών δημιουργούν μια εικόνα που επηρέασε βαθιά την αισθητική του κινηματογράφου, από το φιλμ νουάρ μέχρι τη σύγχρονη επιστημονική φαντασία. Ο Λανγκ χρησιμοποιεί τον γερμανικό εξπρεσιονισμό για να αποδώσει όχι μόνο χώρους αλλά και ψυχικές καταστάσεις: την καταπίεση, τον φόβο, τη λατρεία της μηχανής.
Σε θεματικό επίπεδο, η ταινία πραγματεύεται τη σύγκρουση τάξεων, την ευθύνη της εξουσίας, τον κίνδυνο της τεχνοκρατίας και την ανάγκη για ανθρωπισμό. Το περίφημο μήνυμά της, «Ο μεσολαβητής ανάμεσα στο κεφάλι και τα χέρια πρέπει να είναι η καρδιά», συνοψίζει τη φιλοσοφία της: χωρίς κατανόηση, ενσυναίσθηση και ηθική, καμία κοινωνία δεν μπορεί να επιβιώσει.
Παρά τις αντιφατικές κριτικές που δέχθηκε αρχικά, η «Μητρόπολις» αναγνωρίζεται σήμερα ως αριστούργημα. Δεν είναι μόνο μια προφητική ματιά στο μέλλον των πόλεων και της τεχνολογίας, αλλά και μια διαχρονική αλληγορία για τον άνθρωπο μέσα σε έναν μηχανικό κόσμο. Για τον λόγο αυτό, παραμένει μέχρι σήμερα επίκαιρη, συγκινητική και βαθιά επιδραστική.
