foo-fighters23

 

Η σειρά των ντοκυμαντέρ που καταγράφουμε κάθε εβδδομάδα από τα μέσα Οκτωβρίου σε αυτές τις σελίδες συνεχίστηκε την προηγούμενη Παρασκευή με το επεισόδιο στην Νέα Ορλεάνη της Louisiana. Ήταν και αυτό ένα πολύ ενδιαφέρον επεισόδιο με δεδομένη την πολυμορφία της πόλης, τις φυλετικές της ιδιαιτερότητες που ασφαλώς επηρεάζουν όλες τις εκφράσεις της καθημερινότητας και βέβαια την πρόσφατη ιστορία της με τον τυφώνα Catrina (ας χρησιμοποιήσουμε το όνομα στα ελληνικά από εδώ και πέρα, Κατρίνα) το 2005 που παρά λίγο να την εξαφάνιζε στην κυριολεξία από τον χάρτη. Περισσότερα για αυτό όμως προς το τέλος.

 

Από μουσικής πλευράς, που μας ενδιαφέρει άμεσα, η ειδοποιός διαφορά αυτή την εβδομάδα ήταν ότι το τραγούδι που παρουσιάστηκε διατηρεί μεν τον ήχο του γκρουπ έχοντας όμως πάρει ένα γνωστό τοπικό ρυθμό (riff) και προσαρμόζοντας την τοπική επιρροή με κιθάρα. Επίσης δεν συμμετέχει κάποιος «τοπικός» μουσικός όπως γινόταν μέχρι τώρα. Αντίθετα, κατά τη διάρκεια της ώρας, το γκρουπ παίζει με μία από τις πιο γνωστές και ιστορικές ορχήστρες των Η.Π.Α. που προέρχεται από την πόλη, την Preservation Hall Jazz Band. Είναι μία κάπως «διαφορετική» εικόνα να ανοίγει η εικόνα με ένα ροκ γκρουπ που προσπαθεί να κάνει πρόβα με μία ορχήστρα της τζαζ. Ηχητικά το αποτέλεσμα είναι βέβαια τζαζ, και ενώ η πρόβα προχωρά, ο Dave Grohl έχει την έμπνευση να ανοίξει τις πόρτες του χώρου, δηλαδή του ιστορικού Preservation Hall, που λόγω της ιδιομορφίας της πόλης βρίσκεται μέσα στο κέντρο του λεγόμενου French Quartet (δηλαδή του γαλλικού «τετάρτου» ας πούμε) που σημαίνει ότι ο θόρυβος από τον δρόμο σε απόσταση μερικών βημάτων είναι πολύ έντονος. Απ’ έξω διακρίνει κανείς από τουρίστες και πλανόδιους μουσικούς μέχρι άμαξες με άλογα. Ο κόσμος μαζεύεται και στη συνέχεια διατηρείται η γνωστή συνήθεια να συνεχιστεί η μουσική έξω σαν σε μία παρέλαση. Αναφέραμε ότι η Νέα Ορλεάνη έχει μία ιδιαίτερη κουλτούρα, μέρος της οποίας είναι οι πορείες (σε πολύ πιο χαλαρή μορφή) με τη συμμετοχή μουσικών, κατοίκων και επισκεπτών της πόλης, με πολύ μουσική και τοπικό φαγητό (κυρίως βραστές γαρίδες με καυτερό ρύζι, ή jambalaya, ένα διάσημο creole πιάτο της περιοχής) σε εβδομαδιαία σχεδόν βάση. Θα έλεγα ότι στην Ελλάδα πιο κοντά σε αυτές τις εικόνες βρίσκονται τα πανηγύρια που έχουμε σε διάφορα μέρη της χώρας.

 

Δύο από τις κυρίαρχες μορφές της μουσικής στην πόλη είναι ο πιανίστας και παραγωγός Allen Toussaint (μέλος του Rock ’N’ Roll Hall Of Fame) και ο Cyril Neville ένα από τα αδέρφια των πασίγνωστων Neville Brothers (θα δούμε επίσης για λίγο και το γκρουπ με τα υπόλοιπα αδέρφια πιο κάτω). Μας εξηγούν πως τοπικοί, «ιδαίτεροι» ήχοι, όπως των μικρότερων καραβιών που μεταφέρουν κόσμο στα ποτάμια, ή του παλιού τραμ που διασχίζει την πόλη επηρεάζουν τη μουσική στην περιοχή. Την εποχή της νιότης τους η πόλη ήταν χωρισμένη λόγω της έλλειψης ίσων δικαιωμάτων ανάμεσα στους λευκούς και στους μαύρους, αλλά ο Toussaint ξεκαθαρίζει ότι τέτοιες διαφορές ήταν δευτερεύουσες ανάμεσα σε μουσικούς γιατί καταλάβαιναν ότι είναι αδύνατο δύο μουσικοί να μην παίξουν μαζί αν ταιριάζουν, λόγω χρώματος! Βλέπουμε εικόνες του με μία άλλη μεγάλη φιγούρα της πόλης που αναφέρεται εκτενώς παρακάτω. Ο ίδιος υπήρξε παραγωγός σε ονόματα όπως η Irma Thomas, ο αδερφός του Cyril Neville, Aaron, ο Lee Dorsey και άλλοι. Όταν μία φορά αντιμετώπισε ένα δίλλημα σχετικά με ένα τραγούδι, ο φίλος του συνθέτης Van Dyke Parks που το επισκεφτόταν συχνά τότε, τον ρώτησε τι θα έκανε αν επρόκειτο να πεθάνει σε δύο εβδομάδες. Ο Toussaint τότε ανέβηκε στο στούντιο και έγραψε το τραγούδι με το οποίο συνδέθηκε ολόκληρη η υπόλοιπη καριέρα του. Ήταν 1975, “Southern Nights”.

 

 

Ο Ben Jaffe, μπασίστας και Creative Director του Preservation Hall απλά υπογραμμίζει πως στη Νέα Ορλεάνη κυριολεκτικά κοιμάται και ξυπνά κανείς ακούγοντας μονίμως ζωντανή μουσική. Ενώ ακούμε το “Lady Marmelade” με τις Labelle, 1974 (υπενθυμίζω, το τρίο της Patti Labelle τότε), με αναφορά στην πόλη, ο Jaffe τονίζει ότι το rock ’n’ roll είναι απλά το επόμενο εξελικτικό στάδιο, η εξέλιξη της τζαζ. Συνεχίζει λέγοντας ότι όταν τα “Hot Seven” albums του Louis Armstrong πρωτο κυκλοφόρησαν (στο Σικάγο, στα τέλη της δεκαετίας του 1920) ο κόσμος τα είχε χαμένα. Κατά κάποιον τρόπο αυτό ήταν τότε το...punkrock της εποχής (!) με την έννοια της επανάστασης που έφερε. Πολλοί από τους μουσικούς της τζαζ αποτέλεσαν το πρώτο κύμα μουσικών του rock ’n’ roll.

 

Καθώς ακούμε αυτές τις κουβέντες, βλέπουμε την φωτογραφία του Fats Domino με το “Ain’t That A Shame”, μία κυκλοφορία της Imperial Records το 1955 (υπενθυμίζω, η εταιρία είχε ξεκινήσει τις κυκλοφορίες στοχώρο των rhythm & blues, R&B και country από το 1947) και μετά του Little Richard. Από τον Fats Domino, τη σκυτάλη παίρνει ο Louis Armstrong, “Let’s Call The Whole Thing Off” (των George και Ira Gershwin από την ταινία του 1937 “Shall We Dance”) και κατόπιν αρχίζουμε ένα μεγάλο ταξίδι μπρoς-πίσω που ξεκινά το 1955 και καλύπτει επίσης την περίοδο από το 1996 μέχρι σήμερα, όλη με τραγούδια που είτε προέρχονται είτε αναφέρονται στην πόλη: “Explode” Big Freedia, “Hear Me In The Harmony” Harry Connick Jr., “Tutti Frutti” Little Richard, “Back That Thang Up” Juvenile, “Cissy Strut” The Meters (από το 1969, προσέξτε το αυτό!), “Tell It Like It Is” Aaron Neville, και “Iko Iko” Dr. John.

 

Ο Allen Toussaint λέει ότι δεν μπορεί να μιλήσει κανείς για τη Νέα Ορλεάνη χωρίς να μιλήσει για τον Dr. John (θυμηθείτε επίσης ότι είχε τα γενέθλιά του την Παρασκευή όπως ανέφερε ο Γιάννης Πετρίδης στο ραδιόφωνο, ημέρα της πρώτης μετάδοσης του επεισοδίου στις Η.Π.Α). Ο ίδιος λέει στον Dave Grohl ότι το πραγματικό του όνομα είναι Mac Rebennack και ο πολύς κόσμος τον φωνάζει απλά Mac. Προέρχεται από το Third Ward της πόλης (την Τρίτη Πτέρυγα) όπως και ο Louis Armstrong από το σπίτι του οποίου ακόμα περνά απ’ έξω και τον γνώριζε σε νεαρή ηλικία όσο ζούσε. Η οικογένεια τού Mac είχε σχέση με τη μουσική, η θεία του Dottie Mae έπαιζε πιάνο μαζί με μουσικούς όπως ο Pete Fountain (παίζει κλαρίνο, είναι 84 χρονών και ζει ακόμα) και τον George Girard (έπαιζε τρομπέτα και δυστυχώς πέθανε από ασθένεια σε ηλικία μόλις 27 ετών το 1957). Το στυλ του πιάνου που έπαιζε λεγόταν “butterfly stride” και έλεγε στον Mac να προσέχει το αριστερό χέρι του πιανίστα, αυτό ήταν το σημαντικό. Την εποχή των φυλετικών εντάσεων αναφέρει ότι απαγορευόταν δια νόμου να παίζουν στην ίδια σκηνή λευκοί με μαύρους μουσικούς και ο ίδιος είχε βρεθεί ένα βράδυ στο κρατητήριο γιατί έπαιζε σε ένα μπαρ μαύρων με το όνομα Dew Drop. Τσαντισμένος, είπε στους δύο μαύρους αστυνομικούς που τον συνέλαβαν να πάνε και την επόμενη εβδομάδα γιατί θα έπαιζε τότε ο Ray Charles και θα ξαναπήγαινε εκεί για να τον δει! Το απίστευτο είναι όταν λέει στον Dave Grohl ότι παρά το ότι θεωρείται ένας διάσημος πιανίστας, αν δεν τον είχαν πυροβολήσει στο δάχτυλο του ενός χεριού του σε νεαρή ηλικία, θα έπαιζε ακόμα κιθάρα! Το Dr. John το προόριζε για τον Ronnie Barron που θα τον φώναζε Reverend Ether! (Αιδεσιμώτατος Ether). Το σχέδιο άλλαξε όταν ο μάνατζερ τού Sinatra τού είπε ότι αν μπορούν να τραγουδούν ο Sony με την “Cheryl” (Cher) και ο Bob Dylan, τότε σίγουρα μπορεί και αυτός (στολισμένο με μερικά «κοσμητικά επίθετα»)!

 

Στο σημείο αυτό ξεκινά η γνωριμία μας με το Preservation Hall. Ο παραγωγός των Foo Fighters Butch Vig παρατηρεί το χώρο ενώ στήνεται ο εξοπλισμός. Αναρωτιέται πως ένας τέτοιος χώρος θα προσαρμοστεί στον θυελλώδη, δυνατό ήχο ενός ροκ γκρουπ. Η θέση των νραμς και των ενισχυτών αλλάζει από τη συνηθισμένη ώστε να «ανοίξει» κάπως ο χώρος και να μην χάνεται ο ήχος. Λόγω της ιδιομορφίας της πόλης, η Νέα Ορλεάνη δεν διαθέτει στούντιο με την «παραδοσιακή» μορφή που μπορεί να δει κανείς σε άλλες μεγαλουπόλεις. Το Preservation Hall αρχικά χτίστηκε ως ισπανική ταβέρνα και έχει στεγάσει πολλών ειδών μικροεπιχειρήσεις μέσα στο χρόνο. Πιο γνωστό ήταν ένα στούντιο φωτογραφίας, εκεί που πήγαινε η αριστοκρατία της εποχής να βγάλει οικογενειακές φωτογραφίες. Μαθαίνουμε ότι ο πατέρας του Ben Jaffe που μας συστήθηκε πιο πάνω, Allan Jaffe, μαζί με την creole μητέρα του Sandra ήταν οι ιδρυτές το 1962. Έπαιζε tuba (οι μεγάλες τρομπέτες που καλύπτουν σχεδόν ολόκληρο το πάνω μέρος του σώματος) όχι όμως σε τζαζ μπάντα αλλά σε μία από τις λεγόμενες τζαζ μπάντες παρελάσεων, επίσης συνηθισμένη εικόνα στην πόλη. Συνηθισμένο είναι επίσης να προηγούνται τέτοιες μπάντες της ακολουθίας μίας κηδείας, οι αποκαλούμενες “jazz funerals”, ειδικά πριν από την πλήρη εξομοίωση των δικαιωμάτων λευκών και μαύρων μερικά χρόνια αργότερα στα τέλη της δεκαετίας του ’60. Ο διαχωρισμός των φυλών δημιουργούσε εμπόδια σε μουσικούς που θα μπορούσαν να παίξουν σε σχήματα της εποχής, αλλά σε «λάθος» περιοχή, έτσι ο Allan Jaffe άρχισε να παραβλέπει τέτοιου είδους ζητήματα για να δώσει πνοή στον χώρο και το Preservation Hall έγινε ένας από τους πρώτα μέρη στη χώρα που έπαιζαν λευκοί και μαύροι μουσικοί μαζί στις ίδιες μπάντες. Οι γονείς του Ben Jaffe δηλαδή εξυπηρέτησαν την ανάγκη που υπήρχε για τη συνέχιση της “trad jazz” που πέθαινε σιγά-σιγά τότε και παράλληλα έδωσαν ένα χώρο όπου οι τουρίστες που πήγαιναν πάντα στην πόλη και περίμεναν να ακούσουν τζαζ μουσική μπορούσαν να βρουν ένα τέτοιο μέρος. Ενώ ο BenJaffe μάς διηγείται την ιστορία της οικογένειάς του ακούμε ως υπόκρουση το “Sing Sing Sing (With A Swing)” της ορχήστρας του Benny Goodman από το 1936. Ο Louis Armstrong λέει ότι «στο Preservation Hall θα βρεις όλους τους μεγάλους» (της τζαζ).

 

Λίγο πριν το κλείσιμο, ο γνωστός μουσικός Troy “Trombone Shorty” Andrews μάς θυμίζει τη σχέση των Meters (που αναφέραμε παραπάνω) με την πόλη και λέει ότι για τη Νέα Ορλεάνη είναι ότι οι Beatles για τους Βρεταννούς. Προσωποποίησαν ότι σημαίνει η μουσική της πόλης για τον καθένα μας. “Straight New Orleans funk” λέει ο Ben Jaffe. Στο ξεκίνημά τους τα αδέρφια Art και Aaron Neville ήταν μέλη τους. Ο Grohl ανφέρει ότι τους γνώρισε μέσω των Led Zeppelin! Είχε διαβάσει κάπου ότι οι Meters ήταν το αγαπημένο γκρουπ του drummer των Zeppelin, John Bonham. Φαίνεται ότι το παίξιμο του drummer των Meters Zigaboo Modeliste τούς είχε συνεπάρει όλους επειδή από τεχνικής πλευράς ο τρόπος του ήταν «λάθος». Μία χαρακτηριστική τους επιτυχία ήταν το τραγούδι που ακούσαμε για λίγο πιο πριν, το οργανικό (instrumental) “Cissy Strut”.

 

 

Το επειδόδιο κλείνοντας δεν θα μπορούσε να μην κάνει αναφορά στον τυφώνα Κατρίνα που στις 29 Αυγούστου του 1995 κόντεψε να εξαφανίσει τη Νέα Ορλεάνη. Για να γίνει αντιληπτό, πρέπει πρώτα να αναφέρουμε ότι η πόλη ήταν πάντα ένα σημαντικό λιμάνι στο νότιο μέρος της Louisiana. Βρίσκεται ακριβώς δίπλα στον ποταμό Mississippi και κατά τη διάρκεια της εξάπλωσής της δημιουργήθηκε ένα σύνθετο σύστημα «ομοσπονδιακών αναχωμάτων» “federal levee system”. Οπτικά μοιάζουν με φράγματα. Ο τυφώνας το 2005 «φούσκωσε» τα νερά του ποταμού σε τέτοιο επίπεδο που τα αναχώματα κατέρρευσαν. Ως αποτέλεσμα η πόλη κινδύνεψε να βουλιάξει αφού είχε περάσει ο τυφώνας! Η προσπάθεια να διασωθεί κόστισε δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια και τρόπον τινά συνεχίζεται ακόμα. Εννέα χρόνια μετά η Νέα Ορλεάνη φαίνεται να επανέρχεται στην προτέρα θέση της.

 

Οι Foo Fighters παρουσίασαν το τραγούδι που ηχογραφήθηκε στην πόλη και λέγεται “In The Clear”. Το γκρουπ ήταν ντυμένο με τα κοστούμια που φορούν οι μουσικοί στις μπάντες των παρελάσεων που αναφέραμε. Απομένουν δύο ακόμε επεισόδια, την επόμενη Παρασκευή στο Seattle της πολιτείας Washington. Υποθέτω ότι θα έχει πολύ από Nirvana λόγω απόστασης…

 

 

 

1.) Chicago, Illinois, 16/10/2014

2.) Washington, DC, 24/10/2014

3.) Nashville, Tennessee, 31/10/2014

4.) Austin, Texas, 7/11/2014

5.) Los Angeles, California, 14/11/2014

Από τον Δημήτρη Μαγιάννη