Πώς θα σας φαινόταν αν το Facebook, το Twitter ή η Wikipedia άλλαζαν σημαντικά το χαρακτήρα των υπηρεσιών τους; Αυτές είναι τρεις από τις πιο δημοφιλείς ιστοσελίδες στον κόσμο μας, όπως και το YouTube, θυγατρική της «κυρίαρχου» Google, στελέχη της οποίας ανακοίνωσαν πριν από λίγες μέρες τις προθέσεις της εταιρείας σχετικά με επέκταση στην παροχή υπηρεσιών streaming μουσικής. Υπηρεσίες που συνοδεύονται από πληρωμένη συνδρομή και που ήδη παρέχονται μαζικά και ικανοποιητικά από άλλες μεγάλες εταιρείες, βλέπε Spotify, iTunes, Pandora, Amazon Prime Music. Ακόμα και η ίδια η Googleέχει δημιουργήσει το Google Play.

 

Με λίγα λόγια, σχεδόν οποιαδήποτε στιγμή μέσα στους επόμενους μήνες το YouTube μπορεί να (και θα) εξελιχθεί σε μια κοκκινωπή παραλλαγή του Spotify. Ο σκοπός της εταιρείας είναι η δημιουργία της πλατφόρμας Music Pass στην οποία οι χρήστες θα πρέπει να πληρώνουν περί τα 5$ το μήνα για να μπορούν να απολαμβάνουν περίπου όσα ήδη προσφέρει το YouTube μαζί με μερικά επιπλέον χαρακτηριστικά. Μια ελαφρώς πιο ακριβή έκδοση (~10$/μήνα) θα απαλλάσσει τους χρήστες από τις, συνήθως βαρετές και ενοχλητικές, διαφημίσεις όσο αυτοί ακούν, βλέπουν, ακόμα και κατεβάζουν «δωρεάν» τα τραγούδια όλων των αγαπημένων τους συγκροτημάτων.

 

Όλων; Όχι ακριβώς. Τα μεγάλα κεφάλια της YouTube ανέφεραν πως «Θα θέλαμε να είχαμε 100% επιτυχία, αλλά αντιλαμβανόμαστε πως κάτι τέτοιο δεν είναι εφικτό.» Τι σημαίνει αυτό; Μέχρι τώρα η εταιρεία έχει έρθει σε πλήρη συμφωνία με τους μεγάλους δισκογραφικούς ομίλους (Universal Music Group, Sony Music Entertainment, Warner Music Group) και συνολικά έχει δικαίωμα για την αναπαραγωγή περίπου του 90% της παγκόσμιας δισκογραφίας. Το 10% που λείπει δεν είναι (μόνο) τυχόν ανιψάκια των System Of A Downκάπου στην Αρμενία ή καλλιτέχνες και συγκροτήματα που ξεπετάγονται κατά χιλιάδες σε κάθε γωνιά του κόσμου και ελάχιστοι γνωρίζουν. Στο 10% αυτό ανήκουν εκατοντάδες ανεξάρτητες εταιρείες όπως οι XL Recordings, Rough Trade, 4AD, που έχουν τα δικαιώματα των Adele, The National, JackW hite, Radiohead, Vampire Weekendκαι πολλών άλλων που αγνοούμε στο χωριουδάκι μας. Όλοι αυτοί φαίνεται πως δε θα έχουν θέση στη νέα μορφή του YouTube· ούτε καν στην ελεύθερη έκδοση που φυσικά θα συνεχίσει να είναι διαθέσιμη, πιθανώς με περισσότερες διαφημίσεις.

 

 

Το πρόβλημα έγκειται στη σχέση της YouTubeμε τους μελλοντικούς πελάτες (όχι απλά χρήστες) του. Εφόσον δεν επέλθει συμφωνία με τις εταιρείες που έχουν τα δικαιώματα των καλλιτεχνών, το YouTubeδε θα μπορεί να χρεώνει όλους εμάς για να τους ακούμε. Στελέχη της εταιρείας επιμένουν πως δε θα μπορούσαν να προσφέρουν κάποια προϊόντα (γιατί ως τέτοια αντιμετωπίζεται η μουσική και οι καλλιτέχνες) σε χρήστες που δεν πληρώνουν και ταυτόχρονα να μη γίνονται διαθέσιμα σε συνδρομητές που πληρώνουν σε μηνιαία βάση. Η λύση του γόρδιου αυτού δεσμού είναι αρκετά εύκολη, ειδικά για ένα μεγάλο και δυνατό χέρι σαν αυτό της YouTube (ή της Google, διαλέξτε). Έτσι, όλα τα βίντεο όσων δεν έρθουν σε συμφωνία με την εταιρεία θα κατεβούν από την ιστοσελίδα, με συνοπτικές ολιγοήμερες διαδικασίες. Δηλαδή στο μελλοντικό YouTubeδε θα μπορούμε πια να βρούμε μουσική από εκατοντάδες ανεξάρτητους, ανερχόμενους τραγουδιστές και συγκροτήματα, ούτε και από μερικά από τα μεγαλύτερα ονόματα της εποχής μας.

 

Σχετικά με το παραπάνω, ο Άγγλος τραγουδοποιός και ακτιβιστής Billy Bragg σχολίασε πως «…κινδυνεύουν να δημιουργήσουν μια υπηρεσία που στερείται την πρωτοτυπία και την καινοτομία που φέρουν οι ανεξάρτητοι καλλιτέχνες. Θα πλήρωναν όσοι αγαπούν τη μουσική για ένα τέτοιο υποδεέστερο προϊόν; Δε νομίζω.» Αυτή την άποψη φαίνεται να ενστερνίζεται και ο EdO’Brien των Radiohead που υποστηρίζει πως «οι ανεξάρτητοι καλλιτέχνες και εταιρείες είναι η αιχμή του δόρατος του μέλλοντος της μουσικής».

 

Από την άλλη, την άποψη αυτή δε φαίνεται να συμμερίζονται όσοι λαμβάνουν αποφάσεις για το μέλλον της εν λόγω εταιρείας και κανείς δε μπορεί να τους κατηγορήσει γι’ αυτό. Μπορεί όμως να τους κατηγορήσουν για αθέμιτο ανταγωνισμό, κάτι που πρόκειται να ελέγξει η ευρωπαϊκή επιτροπή έπειτα από προσφυγή του Worldwide Independent Network τον περασμένο μήνα.* Από ο,τι φαίνεται η πηγή της διαφωνίας έγκειται στους μη διαπραγματεύσιμους όρους που προσφέρει η YouTube στις εν λόγω εταιρείες και το θέμα ανταγωνισμού προκύπτει από τη διαφορά που αυτές έχουν με τις αντίστοιχες προσφορές που γίνονται στους μεγάλους δισκογραφικούς ομίλους. Η YouTube αρνήθηκε να σχολιάσει λεπτομέρειες για τις επιμέρους συμφωνίες, αλλά υποστηρίζει πως είναι ισάξιες και πως κάθε αναπαραγωγή θα αποφέρει ισάξια έσοδα στον καλλιτέχνη και σε κάθε δικαιούχο.  Ενδεικτικά, το Spotifyπληρώνει περίπου 0.007 ευρώ για κάθε ακρόαση, αλλά το ποσό αυτό μπορεί να αλλάξει με βάση το ενδιαφέρον των διαφημιστών, τοπικών κριτηρίων ή οτιδήποτε άλλο μπορεί να σκαρφιστεί κανείς.

 

 

Πέρα από το γεγονός πως το YouTubeως μεγάλη εταιρεία συμπεριφέρεται πλήρως αυταρχικά πιέζοντας από τη θέση του ισχυρού για συμφωνίες που όπως φαίνεται είναι καθαρά υπέρ της, υπάρχει και κάτι ακόμα ενδιαφέρον από επιχειρηματικής σκοπιάς στο συγκεκριμένο θέμα. Πολλά βίντεο και τραγούδια καλλιτεχνών θα κατεβούν εν μία νυκτί, ναι, αλλά όχι όλα. Όσα βίντεο υπάρχουν στο You Tube μέσω της Vevo θα μείνουν ανέπαφα, επειδή η τελευταία έχει ξεχωριστά συμβόλαια με τις δισκογραφικές που δεν επηρεάζονται από όλα τα παραπάνω. Το ενδιαφέρον εδώ είναι πως η Vevo είναι θυγατρική τεσσάρων εταιρειών: Google, Universal, Sonyκαι Abu Dhabi Media. Δηλαδή, εν τέλει τρεις – τέσσερις εταιρείες ελέγχουν σχεδόν τα πάντα στην παγκόσμια μουσική και κερδίζουν χρήματα ακόμα και από καλλιτέχνες και εταιρείες που είναι «ανεξάρτητοι», ή τουλάχιστον έτσι πιστεύουν.

 

Όλα τα παραπάνω όμως δε σημαίνουν όμως πως σε μια πιθανή μελλοντική αναζήτηση για «Arctic Monkeys» θα εμφανίζονται συνιστώμενα βίντεο για «πολικές μαϊμούδες» και τίποτε απολύτως σχετικό με τη μουσική. Δεν έχει ακόμα διευκρινιστεί, αλλά ενδέχεται τα βίντεο που έχουν ανέβει από απλούς χρήστες, όπως για παράδειγμα από ζωντανές εμφανίσεις, να παραμείνουν προσβάσιμα. Βέβαια θα σταματήσουν να έχουν διαφημίσεις, κάτι που μάλλον αρέσει στους περισσότερους χρήστες, αλλά ταυτόχρονα σημαίνει πως δε θα δημιουργούν κέρδη για τους κατόχους των δικαιωμάτων τους, αλλά ούτε και για το YouTube. Εκείνο το «όλα τα δικαιώματα ανήκουν στους κατόχους τους» στις περιγραφές των βίντεο προσφέρει επιπλέον κέρδη σε δισκογραφικές, καλλιτέχνες και YouTube από βίντεο που ανεβάζει ο καθένας από μας με έξτρα στίχους, ή από οτιδήποτε περιέχει κάποιο ηχητικό απόσπασμα. Ενδεικτικό παράδειγμα αυτής της διαδικασίας αποτελεί ο Κορεάτης Psy που έχει βγάλει μερικά εκατομμύρια δολάρια, φασούλι το φασούλι, από κάθε χρήση του ‘Gangnam Style’ σε κάθε είδους βίντεο, σχεδόν οποιασδήποτε διάρκειας, ξεχωριστά από το δικό του βίντεο που έχει πλέον ξεπεράσει τις δύο δισεκατομμύρια προβολές.

 

Η κατάληξη αυτή είναι επίσης αρνητική για τις ανεξάρτητες δισκογραφικές, αλλά υπάρχουν πολλοί που βλέπουν και θετικά στοιχεία στο Music Pass. Φυσικά, πολλές είναι οι ανεξάρτητες εταιρείες που έχουν ήδη συμφωνήσει, προσδοκώντας πως η ύπαρξη ενός ακόμα μεγάλου ονόματος απέναντι στο Spotify θα αυξήσει τον ανταγωνισμό με αποτέλεσμα την αύξηση των προσφορών, αλλά αυτό είναι κάτι που θα δείξει η «νεκροψία». Επίσης, υπάρχει το επιχείρημα πως το περιεχόμενο του You Tube θα πολλαπλασιαστεί, καθώς πλέον θα υπάρχουν όλα τα τραγούδια από κάθε άλμπουμ των εμπλεκόμενων καλλιτεχνών, κάτι που αναμφίβολα δεν ισχύει στο μέχρι σήμερα YouTube.

 

Όσο λοιπόν το μεγάλο ψάρι θα προσπαθεί να φάει το μικρό και τη μουσική θα ελέγχουν άνθρωποι που ενδιαφέρονται για το κέρδος και όχι για την ίδια τη μουσική, οι ακροατές, θεατές και λάτρεις της θα πρέπει να βρουν ένα τρόπο να την κρατήσουν ζωντανή και να δείξουν έμπρακτα την αγάπη τους. Για τη μουσική.

 

Δημήτρης Όρλης

 

* Οι ανεξάρτητες εταιρείες ανά τον κόσμο είναι χιλιάδες και σε περιπτώσεις νομικών διαφορών ή συμφωνιών όπως αυτές εκπροσωπούνται από τέτοιου είδους οργανισμούς όπως ο WINή το δίκτυο Merlinπου αριθμούν εκατοντάδες μέλη-εταιρείες.