Η ταινία «Portrait of a Lady on Fire» (Πορτρέτο μιας Γυναίκας που Φλέγεται, 2019) της Σελίν Σιαμά είναι ένα ποιητικό, βαθιά συναισθηματικό και αισθητικά υποβλητικό δράμα εποχής, που εξερευνά τον έρωτα, την επιθυμία, την τέχνη και τη γυναικεία ελευθερία. Τοποθετημένη στη Γαλλία του 18ου αιώνα, η ταινία ξεδιπλώνεται με αργό, στοχαστικό ρυθμό, δίνοντας έμφαση στο βλέμμα, τη σιωπή και όσα δεν λέγονται.
Η ιστορία ακολουθεί τη Μαριάν, μια νεαρή ζωγράφο που αναλαμβάνει να φιλοτεχνήσει το πορτρέτο της Ελοΐζ, μιας αριστοκρατικής γυναίκας που προορίζεται για γάμο με έναν άντρα στο Μιλάνο, τον οποίο δεν έχει γνωρίσει ποτέ. Η Ελοΐζ αρνείται να ποζάρει, καθώς ο γάμος αυτός σημαίνει την απώλεια της ελευθερίας της. Για τον λόγο αυτό, η Μαριάν παρουσιάζεται ως απλή συνοδός, με αποστολή να παρατηρεί την Ελοΐζ κατά τις καθημερινές τους βόλτες και να τη ζωγραφίζει κρυφά από μνήμης.
Καθώς οι δύο γυναίκες περνούν χρόνο μαζί σε ένα απομονωμένο παραθαλάσσιο τοπίο, αναπτύσσεται ανάμεσά τους μια έντονη, αλλά συγκρατημένη οικειότητα. Η Μαριάν παρατηρεί προσεκτικά τις κινήσεις, τις εκφράσεις και τις σιωπές της Ελοΐζ, ενώ η Ελοΐζ αρχίζει σταδιακά να αντιλαμβάνεται το βλέμμα με το οποίο τη βλέπουν. Το παιχνίδι της παρατήρησης μετατρέπεται σε αμοιβαίο: η ζωγράφος δεν είναι πια μόνο αυτή που κοιτά, αλλά και αυτή που κοιτιέται.
Η ταινία χτίζει τον έρωτά τους με τρόπο λεπτό και υπαινικτικό, αποφεύγοντας κάθε μελοδραματισμό. Δεν υπάρχουν μουσικά θέματα που να καθοδηγούν το συναίσθημα· αντίθετα, η σιωπή κυριαρχεί, κάνοντας κάθε ανάσα, κάθε βλέμμα και κάθε μικρή κίνηση να αποκτούν τεράστια σημασία. Όταν η μουσική τελικά εμφανίζεται, λειτουργεί ως κορύφωση συναισθημάτων που έχουν συσσωρευτεί αθόρυβα.
Παράλληλα, η ταινία σχολιάζει τη θέση της γυναίκας σε μια πατριαρχική κοινωνία, όπου οι επιλογές της καθορίζονται από άλλους. Η τέχνη παρουσιάζεται τόσο ως μέσο καταπίεσης όσο και ως πράξη ελευθερίας: το πορτρέτο της Ελοΐζ προορίζεται να σταλεί σε έναν άγνωστο άντρα, όμως η διαδικασία δημιουργίας του γίνεται χώρος αλήθειας, επιθυμίας και ισότητας μεταξύ των δύο γυναικών. Σημαντικό ρόλο παίζει και η παρουσία της υπηρέτριας Σοφί, μέσα από την οποία αναδεικνύονται ζητήματα γυναικείας αλληλεγγύης και αυτοδιάθεσης.
Ο τίτλος της ταινίας λειτουργεί τόσο κυριολεκτικά όσο και μεταφορικά: η «γυναίκα που φλέγεται» είναι η Ελοΐζ, παγιδευμένη ανάμεσα στο καθήκον και την επιθυμία, αλλά και η ίδια η μνήμη ενός έρωτα που, αν και σύντομος, αφήνει ανεξίτηλο αποτύπωμα. Το φινάλε της ταινίας είναι σιωπηλό και συγκλονιστικό, εστιάζοντας όχι στην απώλεια, αλλά στη δύναμη της ανάμνησης.
Το «Portrait of a Lady on Fire» είναι μια ταινία για τον έρωτα που δεν επιτρέπεται, για τη στιγμή που υπάρχει έξω από τον χρόνο και για το πώς η αγάπη μπορεί να επιβιώσει μέσα από τη μνήμη και την τέχνη. Πρόκειται για ένα έργο βαθιά ανθρώπινο, φεμινιστικό και αισθητικά άρτιο, που αφήνει τον θεατή με ένα αίσθημα γλυκιάς μελαγχολίας και στοχασμού.
