Το Ikiru (生きる, «Να ζεις») είναι μια από τις πιο ανθρώπινες και φιλοσοφικές ταινίες του ιαπωνικού κινηματογράφου, σκηνοθετημένη από τον Ακίρα Κουροσάβα το 1952. Πρόκειται για ένα βαθιά υπαρξιακό δράμα που εξετάζει το νόημα της ζωής, την αξία του χρόνου και την προσωπική ευθύνη απέναντι στον εαυτό μας και στους άλλους. Μακριά από εντυπωσιακή δράση, το Ikiru βασίζεται στη σιωπή, στη λεπτή παρατήρηση και στη συναισθηματική ειλικρίνεια.
Κεντρικός ήρωας είναι ο Κάντζι Γουατανάμπε, ένας ηλικιωμένος δημόσιος υπάλληλος που εργάζεται επί δεκαετίες στο ίδιο γραφείο του δήμου του Τόκιο. Η ζωή του είναι μονότονη και άδεια: χήρος, αποξενωμένος από τον γιο του και παγιδευμένος σε μια γραφειοκρατική ρουτίνα, ο Γουατανάμπε περνά τις μέρες του σφραγίζοντας έγγραφα χωρίς ουσιαστικό αντίκρισμα. Η ύπαρξή του φαίνεται να έχει χάσει κάθε ζωντάνια και σκοπό.
Η πλοκή παίρνει δραματική τροπή όταν ο Γουατανάμπε μαθαίνει ότι πάσχει από καρκίνο του στομάχου και ότι του απομένουν μόνο λίγοι μήνες ζωής. Οι γιατροί αποφεύγουν να του πουν ξεκάθαρα την αλήθεια, όμως εκείνος την αντιλαμβάνεται. Η αποκάλυψη αυτή λειτουργεί σαν βίαιο ξύπνημα: για πρώτη φορά συνειδητοποιεί ότι δεν έχει «ζήσει» πραγματικά. Ο φόβος του θανάτου τον οδηγεί αρχικά σε μια απεγνωσμένη αναζήτηση απόλαυσης – νυχτερινά κέντρα, αλκοόλ, επιφανειακές διασκεδάσεις – όμως σύντομα καταλαβαίνει ότι τίποτα από αυτά δεν του προσφέρει ουσιαστική παρηγοριά.
Η πραγματική αλλαγή ξεκινά όταν γνωρίζει μια νεαρή συνάδελφο, τη Τογιό, η οποία εγκαταλείπει τη δουλειά της για να εργαστεί σε ένα εργοστάσιο παιχνιδιών. Η ζωντάνια και η αγάπη της για τη δημιουργία –ιδίως η χαρά που αντλεί από το να φτιάχνει παιχνίδια για παιδιά– εμπνέουν τον Γουατανάμπε. Μέσα από αυτή τη σχέση συνειδητοποιεί ότι το νόημα της ζωής δεν βρίσκεται στην προσωπική ευχαρίστηση, αλλά στη δημιουργία και στην προσφορά.
Αποφασίζει τότε να αφιερώσει τον εναπομείναντα χρόνο του σε έναν συγκεκριμένο σκοπό: να μετατρέψει έναν παραμελημένο σκουπιδότοπο της γειτονιάς σε παιδική χαρά. Αντιμέτωπος με την αδιαφορία και την αντίσταση της γραφειοκρατίας, ο Γουατανάμπε δείχνει για πρώτη φορά αποφασιστικότητα και θάρρος. Παρά την επιδεινούμενη υγεία του, επιμένει μέχρι το τέλος.
Η δομή της ταινίας είναι ιδιαίτερη, καθώς μετά τον θάνατο του ήρωα το αφηγηματικό κέντρο μεταφέρεται στους συναδέλφους του, οι οποίοι, κατά τη διάρκεια της κηδείας του, προσπαθούν να κατανοήσουν τι πραγματικά έκανε και ποιος ήταν. Μέσα από αναδρομές αποκαλύπτεται το μέγεθος της εσωτερικής του μεταμόρφωσης, ενώ ταυτόχρονα τονίζεται η τραγική ειρωνεία: οι περισσότεροι δεν μαθαίνουν τίποτα από το παράδειγμά του.
Το Ikiru δεν είναι απλώς μια ιστορία για τον θάνατο, αλλά κυρίως μια ταινία για το πώς πρέπει να ζει κανείς. Με λιτή σκηνοθεσία, εξαιρετική ερμηνεία του Τακάσι Σιμούρα και βαθιά ανθρωπιστική ματιά, ο Κουροσάβα δημιουργεί ένα έργο που παραμένει διαχρονικό. Η ταινία θέτει ένα απλό αλλά συγκλονιστικό ερώτημα: όταν έρθει το τέλος, θα μπορούμε να πούμε ότι η ζωή μας είχε πραγματικό νόημα;
