Η ταινία «Ο Τρίτος Άνθρωπος» (The Third Man, 1950), σε σκηνοθεσία του Κάρολ Ριντ και σενάριο του Γκράχαμ Γκριν, θεωρείται ένα από τα κορυφαία έργα του παγκόσμιου κινηματογράφου. Πρόκειται για ένα σκοτεινό φιλμ νουάρ με έντονα στοιχεία μυστηρίου και πολιτικού σχολιασμού, τοποθετημένο στη μεταπολεμική Βιέννη, μια πόλη κατεστραμμένη, διαιρεμένη και γεμάτη ηθικές αντιφάσεις.
Η ιστορία ακολουθεί τον Χόλι Μάρτινς, έναν Αμερικανό συγγραφέα φτηνών γουέστερν, ο οποίος φτάνει στη Βιέννη έπειτα από πρόσκληση του παλιού του φίλου Χάρι Λάιμ. Όταν όμως καταφθάνει, μαθαίνει ότι ο Λάιμ έχει σκοτωθεί πρόσφατα σε ένα περίεργο τροχαίο δυστύχημα. Η είδηση αυτή σοκάρει τον Μάρτινς, αλλά πολύ γρήγορα αρχίζει να υποψιάζεται ότι οι συνθήκες του θανάτου δεν είναι τόσο απλές όσο φαίνονται.
Καθώς προσπαθεί να κατανοήσει τι συνέβη, ο Μάρτινς έρχεται σε επαφή με διάφορα πρόσωπα που γνώριζαν τον Λάιμ: φίλους, συνεργάτες, αλλά και την Άννα Σμιντ, τη μυστηριώδη και αφοσιωμένη σύντροφό του. Οι μαρτυρίες τους είναι αντιφατικές. Δύο μάρτυρες ισχυρίζονται ότι είδαν το σώμα του Λάιμ να απομακρύνεται από το σημείο του δυστυχήματος, όμως ένας τρίτος, άγνωστος μάρτυρας φαίνεται να έχει παίξει καθοριστικό ρόλο. Η αναφορά σε αυτόν τον «τρίτο άνθρωπο» γίνεται η αφετηρία της έρευνας του Μάρτινς.
Η Βιέννη παρουσιάζεται ως ένας λαβύρινθος από σκοτεινα σοκάκια, ερείπια και υπόγειες διαδρομές. Η πόλη βρίσκεται υπό τον έλεγχο των συμμαχικών δυνάμεων, χωρισμένη σε ζώνες κατοχής, γεγονός που ενισχύει την αίσθηση σύγχυσης, φόβου και ανομίας. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο Μάρτινς ανακαλύπτει ότι ο φίλος του δεν ήταν απλώς ένα αθώο θύμα, αλλά εμπλεκόταν σε ένα επικίνδυνο κύκλωμα μαύρης αγοράς, που εκμεταλλευόταν φάρμακα και προμήθειες εις βάρος των πιο αδύναμων.
Η μεγάλη ανατροπή της ταινίας έρχεται όταν αποκαλύπτεται ότι ο Χάρι Λάιμ δεν είναι νεκρός. Η περίφημη σκηνή με το φως στο σκοτεινό δρόμο σηματοδοτεί την επιστροφή ενός από τους πιο εμβληματικούς χαρακτήρες του κινηματογράφου. Ο Λάιμ, χαρισματικός αλλά κυνικός, υπερασπίζεται τις πράξεις του με ψυχρή λογική, αποκαλύπτοντας τη βαθιά ηθική του παρακμή. Η φιλία των δύο ανδρών δοκιμάζεται σκληρά, καθώς ο Μάρτινς αναγκάζεται να επιλέξει ανάμεσα στη συναισθηματική του πίστη και στο αίσθημα δικαιοσύνης.
Η κορύφωση της ταινίας εκτυλίσσεται στους υπονόμους της Βιέννης, σε μια έντονη και συμβολική καταδίωξη. Εκεί, το παρελθόν, η ενοχή και η προδοσία συγκρούονται, οδηγώντας σε ένα τραγικό αλλά αναπόφευκτο τέλος. Το φινάλε της ταινίας, λιτό και πικρό, αποφεύγει τον εύκολο συναισθηματισμό και υπογραμμίζει τη μοναξιά και τη ματαιότητα που χαρακτηρίζουν τον μεταπολεμικό κόσμο.
Ο «Τρίτος Άνθρωπος» ξεχωρίζει όχι μόνο για την πλοκή και τους χαρακτήρες του, αλλά και για τη μοναδική ατμόσφαιρα, τη χαρακτηριστική μουσική με το ζίθερ και τη δυνατή φωτογραφία με τις έντονες σκιές και τις λοξές γωνίες λήψης. Είναι μια ταινία που εξερευνά τη λεπτή γραμμή ανάμεσα στο καλό και το κακό, δείχνοντας πώς οι δύσκολες εποχές αποκαλύπτουν τον αληθινό χαρακτήρα των ανθρώπων.
