Η ταινία «Οι Νύχτες της Καμπίρια» (Le notti di Cabiria, 1957), σε σκηνοθεσία Φεντερίκο Φελίνι, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα έργα του ιταλικού νεορεαλισμού και ταυτόχρονα μια βαθιά ανθρώπινη, ποιητική κινηματογραφική εμπειρία. Βραβευμένη με Όσκαρ Καλύτερης Ξενόγλωσσης Ταινίας, η ταινία εστιάζει στη ζωή μιας γυναίκας του περιθωρίου, φωτίζοντας με ευαισθησία και χιούμορ την ανάγκη του ανθρώπου για αγάπη, ελπίδα και αξιοπρέπεια.
Κεντρική ηρωίδα είναι η Καμπίρια, την οποία υποδύεται συγκλονιστικά η Τζουλιέτα Μασίνα. Η Καμπίρια είναι μια μικρόσωμη, εκρηκτική και πεισματάρα γυναίκα που εργάζεται ως πόρνη στα προάστια της Ρώμης. Παρά τη σκληρή πραγματικότητα της ζωής της, διατηρεί μια παιδική αθωότητα και μια ακλόνητη πίστη ότι κάποτε θα αγαπηθεί πραγματικά. Η ταινία ξεκινά με ένα σοκαριστικό γεγονός: ο άντρας που αγαπά την πετά στο ποτάμι για να της κλέψει τα χρήματα. Η Καμπίρια σώζεται, αλλά το τραύμα της προδοσίας γίνεται η αφετηρία μιας σειράς επεισοδίων που αποκαλύπτουν τον εσωτερικό της κόσμο.
Η αφήγηση εξελίσσεται μέσα από διαδοχικές «νύχτες», μικρά αυτόνομα περιστατικά που συνθέτουν το πορτρέτο της ηρωίδας. Σε κάθε συνάντηση –με άντρες, φίλες, πλούσιους αστούς ή περιθωριακούς– η Καμπίρια έρχεται αντιμέτωπη με την εκμετάλλευση, την ειρωνεία και τη μοναξιά, αλλά και με στιγμές καλοσύνης και ανθρώπινης επαφής. Ξεχωρίζει το επεισόδιο με τον διάσημο ηθοποιό που την προσκαλεί στο σπίτι του, μόνο για να την εγκαταλείψει όταν εμφανίζεται η «κανονική» σύντροφός του, αποκαλύπτοντας με πικρό τρόπο τις κοινωνικές διακρίσεις και την υποκρισία.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η θρησκευτική διάσταση της ταινίας. Η Καμπίρια συμμετέχει σε μια προσκυνηματική πομπή, ελπίζοντας σε ένα θαύμα που θα αλλάξει τη ζωή της. Η σκηνή αυτή δεν παρουσιάζεται ειρωνικά, αλλά με βαθιά συμπόνια, δείχνοντας την ανάγκη της ηρωίδας να πιστέψει σε κάτι ανώτερο. Ο Φελίνι δεν κρίνει την πίστη της, αλλά τη χρησιμοποιεί για να αναδείξει το υπαρξιακό της κενό.
Το αποκορύφωμα της ταινίας έρχεται όταν η Καμπίρια γνωρίζει έναν ήσυχο, φαινομενικά καλοπροαίρετο άντρα που της υπόσχεται γάμο και μια νέα αρχή. Για πρώτη φορά, είναι έτοιμη να εγκαταλείψει τη ζωή της και να του εμπιστευτεί όλα της τα χρήματα και τα όνειρα. Η τελική προδοσία είναι σκληρή και βαθιά τραυματική, οδηγώντας την ηρωίδα στο χείλος της απόγνωσης.
Ωστόσο, το τελευταίο πλάνο της ταινίας είναι από τα πιο εμβληματικά στην ιστορία του κινηματογράφου. Παρά τη συντριβή της, η Καμπίρια συναντά μια ομάδα νέων ανθρώπων που τραγουδούν και γελούν. Μέσα στα δάκρυά της, ένα αχνό χαμόγελο σχηματίζεται στο πρόσωπό της. Είναι ένα χαμόγελο αντίστασης, που δηλώνει ότι, όσο σκληρή κι αν είναι η ζωή, η ελπίδα δεν σβήνει ολοκληρωτικά.
Οι «Νύχτες της Καμπίρια» είναι μια ταινία βαθιά ανθρωπιστική, που συνδυάζει ρεαλισμό και ποίηση. Μέσα από την τραγική αλλά και συγκινητική φιγούρα της Καμπίρια, ο Φελίνι μιλά για την ανθρώπινη αντοχή, την ανάγκη για αγάπη και τη δύναμη του να συνεχίζεις, ακόμη κι όταν όλα μοιάζουν χαμένα.
