Στο Niscemi, μια πόλη της Σικελίας, η γη ανοίγει κάτω από τα πόδια των κατοίκων της.

Εδώ και μέρες στο Niscemi, μια πόλη της Σικελίας, η γη ανοίγει κάτω από τα πόδια των κατοίκων της. Κατολισθήσεις καταπίνουν σπίτια, δρόμους, γειτονιές ολόκληρες. Δεν πρόκειται για μια «φυσική καταστροφή» που απλώς συνέβη· πρόκειται για μια αργή, προβλέψιμη κατάρρευση, την οποία οι άνθρωποι ζουν καθημερινά, βλέποντας το σπίτι τους —και μαζί του τη ζωή τους— να γλιστρά προς το βάραθρο.

Εκατοντάδες οικογένειες έχουν ήδη χάσει ή χάνουν τα πάντα: στέγη, ασφάλεια, αναμνήσεις δεκαετιών. Δεν χάνεται μόνο η περιουσία τους χάνεται η συνέχεια της ζωής, το αίσθημα ότι ανήκεις κάπου. Κι όμως, την ίδια στιγμή, το ιταλικό κράτος έχει δρομολογήσει 6,5 δισεκατομμύρια ευρώ για τη γέφυρα που θα ενώνει τη Σικελία (σε ένα από τα πιο σεισμογενή σημεία του κόσμου) με την ηπειρωτική Ιταλία — ένα έργο-σύμβολο, ένα μεγαλεπήβολο σχέδιο «ανάπτυξης».

Όταν ρωτήθηκε ο αρμόδιος υπουργός, Matteo Salvini, γιατί δεν αποδεσμεύονται πόροι για την άμεση ανακούφιση των κατοίκων της Niscemi, η απάντηση ήταν αποκαλυπτική στην ωμότητά της:
«Δεν αποδεσμεύονται, γιατί πρόκειται για χρήματα προορισμένα για επενδύσεις».

Η φράση αυτή συμπυκνώνει έναν απόλυτο πολιτικό κυνισμό. Λες και η προστασία ανθρώπων που χάνουν το σπίτι τους δεν αποτελεί επένδυση. Λες και η πρόληψη, η αποκατάσταση, η ασφάλεια μιας κοινωνίας δεν είναι θεμέλιο κάθε σοβαρής ανάπτυξης. Τι είδους «επένδυση» είναι μια γέφυρα που οδηγεί σε έναν τόπο ο οποίος καταρρέει; Ποιο μέλλον συνδέει, όταν το παρόν εγκαταλείπεται;

Πίσω από αυτή την επιλογή κρύβεται κάτι βαθύτερο και παλιότερο: η διαχρονική απαξίωση του ιταλικού Νότου. Η απέχθεια, ή έστω η περιφρόνηση, ενός μέρους της Ιταλίας του Βορρά απέναντι στους «τεμπέληδες», «προβληματικούς», «αιώνια εξαρτημένους» του Νότου δεν είναι καινούργια. Είναι πολιτισμικό στερεότυπο, πολιτικό εργαλείο και, τελικά, άλλοθι εγκατάλειψης.

Όταν μια πόλη του Νότου γκρεμίζεται, δεν αντιμετωπίζεται ως εθνική τραγωδία αλλά ως τοπική ενόχληση. Σαν να φταίνε οι ίδιοι οι κάτοικοι που η γη τους υποχωρεί. Σαν να είναι λιγότερο άξιοι προστασίας. Έτσι, η αδιαφορία βαφτίζεται «δημοσιονομική πειθαρχία» και η εγκατάλειψη «ρεαλισμός».

Η Niscemi, όμως, δεν είναι απλώς ένα σημείο στον χάρτη. Είναι άνθρωποι. Είναι ηλικιωμένοι που δεν ξέρουν πού θα περάσουν το βράδυ, παιδιά που βλέπουν το σπίτι τους να σφραγίζεται, οικογένειες που ξεριζώνονται χωρίς καμία βεβαιότητα για το αύριο. Και απέναντί τους, ένα κράτος που επενδύει στο μπετόν και όχι στον άνθρωπο.

Χωρίς κοινωνική δικαιοσύνη, χωρίς ισότιμη μέριμνα για Βορρά και Νότο, καμία γέφυρα δεν ενώνει πραγματικά. Μπορεί να ενώνει δύο ακτές, αλλά δεν γεφυρώνει την εγκατάλειψη, την ανισότητα και την απανθρωπιά. Και αυτό είναι το πιο βαθύ ρήγμα απ’ όλα.

Στη θέση τους αύριο μπορεί να είμαστε εμείς.

Δημήτριος Φυλακτόπουλος