Στις αρχές του αιώνα, οι περισσότεροι υπολογιστές συνδέονταν στο διαδίκτυο με θορυβώδεις συνδέσεις dial-up, το Netflix ήταν μια εταιρεία ενοικίασης DVD μέσω ταχυδρομείου και η συντριπτική πλειονότητα των ανθρώπων δεν είχε καν ακούσει τη λέξη «smartphone». Δυόμισι δεκαετίες αργότερα, οι καινοτομίες στην τεχνητή νοημοσύνη, τη ρομποτική και σε πολλούς άλλους τομείς αναπτύσσονται με εντυπωσιακή ταχύτητα.
Πώς θα μοιάζει η τεχνολογία το 2050 και πόσο διαφορετική θα είναι η καθημερινότητά μας; Το BBC απευθύνθηκε σε ειδικούς για να σκιαγραφήσει το μέλλον που έρχεται.
Συγχώνευση ανθρώπου και μηχανής
Η επιστημονική φαντασία που τοποθετείται στη δεκαετία του 2050 απεικονίζει συχνά ανθρώπους που βελτιώνουν το σώμα και το μυαλό τους μέσω της τεχνολογίας. Στο δημοφιλές βιντεοπαιχνίδι DeusEx του 2000 –που εκτυλίσσεται το 2052– ο παίκτης μπορεί να ενισχύσει τον εαυτό του με μικροσκοπικά ρομπότ που ονομάζονται «νανίτες». Αυτά τα μικροσκοπικά ρομπότ χειρίζονται την ύλη σε ατομικό επίπεδο, δίνοντας στους χρήστες υπεράνθρωπες ικανότητες όπως αυξημένη ταχύτητα και την ικανότητα να βλέπουν στο σκοτάδι.
Αν και ακούγεται σαν επιστημονική φαντασία, η νανοτεχνολογία –η μηχανική σε κλίμακα εκατομμυριοστών του χιλιοστού– χρησιμοποιείται ήδη σε πολλές καθημερινές τεχνολογίες. Στην πραγματικότητα, τροφοδοτεί ακόμη και τον τρόπο με τον οποίο διαβάζετε αυτές τις λέξεις: κάθε smartphone ή υπολογιστής λειτουργεί με έναν κεντρικό επεξεργαστή που αποτελείται από δισεκατομμύρια μικροσκοπικά τρανζίστορ, ηλεκτρονικά εξαρτήματα κατασκευασμένα σε νανοκλίμακα για ταχύτερη επεξεργασία δεδομένων.
Ο καθηγητής Στίβεν Μπράμγουελ από το London Centre for Nanotechnology δήλωσε στο BBC ότι έως το 2050 τα όρια ανάμεσα σε μηχανές, ηλεκτρονικά και βιολογία θα έχουν «θολώσει σημαντικά». Αυτό σημαίνει ότι μέχρι τότε ενδέχεται να δούμε νανο-εμφυτεύματα — όχι όμως για να γίνονται οι άνθρωποι αόρατοι, όπως στο DeusEx, αλλά κυρίως για την παρακολούθηση της υγείας ή τη διευκόλυνση της επικοινωνίας. Σύμφωνα με τον Μπράμγουελ, η ιατρική θα μπορούσε επίσης να αξιοποιεί ευρέως μηχανές νανομετρικής κλίμακας, ικανές να μεταφέρουν φάρμακα με ακρίβεια ακριβώς στο σημείο όπου απαιτούνται.
Το 1998, ο καθηγητής βιοκυβερνητικής Κέβιν Γουόρικ έγινε ο πρώτος άνθρωπος που εμφύτευσε μικροτσίπ στο νευρικό του σύστημα, γεγονός που του χάρισε το προσωνύμιο «Captain Cyborg». Ο Γουόρικ πιστεύει ότι έως το 2050 οι εξελίξεις στη βιοκυβερνητική –την επιστήμη που μελετά τις σχέσεις μεταξύ φυσικών και μηχανικών συστημάτων– θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε πρωτοποριακές θεραπείες για ασθένειες.
Έχει πραγματοποιήσει μια σειρά πρωτοποριακών πειραμάτων με το εμφύτευμα, μεταξύ των οποίων και ο έλεγχος ενός ρομποτικού βραχίονα στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, αποκλειστικά μέσω της εγκεφαλικής του δραστηριότητας. Ο ίδιος προβλέπει ότι η βαθιά εγκεφαλική διέγερση θα μπορούσε να χρησιμοποιείται ως μερική θεραπεία για ορισμένες παθήσεις, όπως η σχιζοφρένεια, αντί για φαρμακευτική αγωγή.
Ο καθηγητής Ρότζερ Χάιφιλντ, διευθυντής του Science Museum Group, πιστεύει ότι τα «ψηφιακά δίδυμα» –εικονικές εκδοχές ενός φυσικού αντικειμένου που ενημερώνονται με δεδομένα σε πραγματικό χρόνο– θα μπορούσαν να γίνουν συνηθισμένο μέρος της ζωής μας. Ο επιστήμονας οραματίζεται έναν κόσμο όπου ο καθένας μας θα έχει «χιλιάδες απλοποιημένα δίδυμα», τα οποία θα χρησιμοποιεί για να εξερευνά πώς «διαφορετικά φάρμακα ή αλλαγές στον τρόπο ζωής επηρεάζουν τη μοναδική του βιολογία».
Με άλλα λόγια, θα μπορούσαμε να «δούμε» το μέλλον μας πριν το ζήσουμε.
Η επόμενη γενιά τεχνητής νοημοσύνης
Τεχνολογικοί κολοσσοί, όπως η Google και η IBM, διεκδικούν την πρωτοκαθεδρία στον αγώνα για την επόμενη γενιά τεχνητής νοημοσύνης μέσω της κβαντικής υπολογιστικής. Οι κβαντικοί υπολογιστές μπορούν να εκτελούν εξαιρετικά πολύπλοκους υπολογισμούς με απίστευτες ταχύτητες – για παράδειγμα, να προσομοιώνουν μοριακές αλληλεπιδράσεις ώστε να σχεδιάζονται νέα φάρμακα ταχύτερα.
Τον Ιανουάριο του 2025, ο Τζένσεν Χουάνγκ, επικεφαλής της Nvidia, δήλωσε ότι πιστεύει πως η «χρήσιμη» κβαντική υπολογιστική θα γίνει πραγματικότητα σε περίπου 20 χρόνια. Η τεχνητή νοημοσύνη θα συνεχίσει αναμφίβολα να διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στην κοινωνία μας καθώς πλησιάζουμε τα μέσα του αιώνα.
Η φουτουρίστρια και συγγραφέας Τρέισι Φόλοους, η οποία συνέβαλε στη συγγραφή μιας Λευκής Βίβλου για την εκπαίδευση στο Ηνωμένο Βασίλειο το 2050, πιστεύει ότι η μάθηση θα λαμβάνει χώρα σε «εικονικές και φυσικές πραγματικότητες» με τη βοήθεια δασκάλων τεχνητής νοημοσύνης που «προσαρμόζονται σε πραγματικό χρόνο». Αντί για σχολικά βιβλία, προβλέπει ότι τα παιδιά θα χρησιμοποιούν «εμβυθιστικές προσομοιώσεις». Παράλληλα, η εκπαίδευση θα είναι λιγότερο τυποποιημένη, με το DNA ή τα βιομετρικά δεδομένα κάθε παιδιού να μελετώνται ώστε να κατανοείται πώς μαθαίνει καλύτερα.
Αυτόνομα οχήματα και σεληνιακές βάσεις
Ο συγγραφέας Μπιλ Ντάγκλας είναι γνωστός για τις τολμηρές του προβλέψεις – το 2000 κέρδισε το πρώτο βραβείο σε παγκόσμιο διαγωνισμό φουτουριστικής γραφής με τίτλο «Ο κόσμος το 2050». Παρότι εξακολουθεί να πιστεύει ότι μία από τις αρχικές του προβλέψεις –τα αεροπλάνα χωρίς πιλότο– θα γίνει πραγματικότητα έως το 2050, θεωρεί ότι πρώτα θα δούμε περισσότερες εξελίξεις στα αυτόνομα αυτοκίνητα, καθιστώντας την κυκλοφοριακή συμφόρηση «σε μεγάλο βαθμό παρελθόν».
«Τα αυτοκίνητα θα κινούνται πολύ πιο κοντά μεταξύ τους από ό,τι σήμερα. Και αν ένα χρειαστεί να φρενάρει, θα φρενάρουν όλα μαζί» δήλωσε στο BBC. «Σε ιδιωτικούς αυτοκινητόδρομους με διόδια για αυτόνομα οχήματα, δεν υπάρχει λόγος η ταχύτητα να μην φτάνει τα 160 χιλιόμετρα την ώρα – και οι θάνατοι από τροχαία θα μειωθούν δραστικά» εκτιμά ο συγγραφέας.
Σχέδιο της NASA για την κατασκευή μιας μόνιμης βάσης στη Σελήνη.
Μακριά από τη Γη, η διαστημική κούρσα θα συνεχιστεί με την ίδια ένταση, δήλωσε στο BBC η δημοσιογράφος και συμπαρουσιάστρια του podcast SpaceBoffins, Σου Νέλσον. Όπως εκτιμά, μέσα στα επόμενα 25 χρόνια είναι πιθανό να έχει κατασκευαστεί μια μόνιμη βάση στη Σελήνη, ενώ ορισμένες βιομηχανίες θα μπορούσαν να λειτουργούν σχεδόν εξ ολοκλήρου στο διάστημα. Για παράδειγμα, πιστεύει ότι ενδέχεται να δούμε φαρμακευτικές εταιρείες να παράγουν την επόμενη γενιά φαρμάκων σε συνθήκες μικροβαρύτητας – δηλαδή πάνω σε διαστημόπλοια που βρίσκονται σε τροχιά. Αυτό συμβαίνει επειδή, όπως εξηγεί, οι κρύσταλλοι που αναπτύσσονται με αυτόν τον τρόπο είναι «συχνά μεγαλύτεροι και καλύτερης ποιότητας».
Καθώς το 2050 πλησιάζει, το μέλλον μοιάζει λιγότερο με μακρινή φαντασία και περισσότερο με προέκταση των επιλογών που κάνουμε σήμερα. Από την τεχνητή νοημοσύνη στην εκπαίδευση και την ιατρική μέχρι τη συγχώνευση ανθρώπου και μηχανής, η τεχνολογία υπόσχεται να αλλάξει ριζικά τον τρόπο που ζούμε. Το ερώτημα δεν είναι πλέον αν αυτές οι αλλαγές θα έρθουν, αλλά πώς θα τις διαχειριστούμε — και αν θα τις αξιοποιήσουμε προς όφελος της κοινωνίας συνολικά.
ΠΗΓΗ: BBC, ERTNews, Εύη Τσριγωτάκη
