2266

Αν βαρεθήκατε τις φλυαρίες για το “ελληνικό πρόβλημα”, να ένα βιβλίο που στρέφει το βλέμμα στη λύση του. Συνδυάζει με πρωτότυπο τρόπο τη βιωματική εμπειρία με την πολιτική φιλοσοφία και την Ιστορία. Aφηγείται μια σειρά από καθημερινές ιστορίες νεοελληνικής τρέλλας, φωτίζοντας με τρόπο σαφή και κατανοητό τις πραγματικές αιτίες του ναυαγίου μας. Κάθε μια από τις ιστορίες θέτει ένα ερώτημα στο οποίο απαντά η επόμενη: Γιατί πρέπει να τηρούνται οι νόμοι; Τι συμβαίνει, όταν η κοινωνία εθίζεται στην ανομία; Γιατί στη χώρα μας δεν τηρούνται οι νόμοι; Γιατί μάθαμε, ότι δεν πειράζει να συμβαίνει αυτό; Ποιες είναι οι κυρίαρχες ιδεολογικές αντιλήψεις που έθρεψαν τέτοιες στρεβλώσεις;

O συγγραφέας υποστηρίζει, ότι η ελληνική κρίση δεν είναι αυτή που νομίζουμε. Στην πραγματικότητα, η επιμονή στην οικονομική ανάγνωση της κρίσης είναι ανούσια. Η οικονομική κατάρρευση δεν είναι αιτία, αλλά συνέπεια μιας βαθύτερης κρίσης. Πραγματική αιτία είναι ότι η Ελλάδα έχει μεταβληθεί στη χώρα του υπαρκτού παραλογισμού. Κι εμείς αντί να χτυπάμε τη ρίζα του κακού, παλεύουμε να φυλαχτούμε από τους καρπούς του.

 

Ωστόσο, το δίλημμα αριστερά ή δεξιά έχει νόημα μόνο στις ανεπτυγμένες κοινωνίες. Η δική μας βρίσκεται σε προηγούμενο εξελικτικό στάδιο. Είναι βυθισμένη στο Μεσαίωνα του παραλογισμού. Πρώτα πρέπει να ξεφύγει από αυτόν και μετά να αναζητήσει αριστερότερους ή δεξιότερους δρόμους. Μόνο αν ως κοινωνία επαναφέρουμε τη λογική στη ζωή μας, θα μπορέσουμε επιτέλους να σηκωθούμε όρθιοι. Αυτό είναι το μεγάλο πολιτικό πρόταγμα της εποχής.

 

Oι πολίτες έχουν και ανάγκη, αλλά και συμφέρον από την τήρηση ορισμένων κανόνων στο δημόσιο βίο. Αυτή δεν είναι μια συντηρητική, “δεξιά” αρχή. Αριστερό ή δεξιό μπορεί να είναι το περιεχόμενο των κανόνων. Αυτό όμως είναι πρόβλημα άλλου επιπέδου. Στη χώρα μας το πρόβλημα δεν είναι ότι επικρατούν αριστεροί ή δεξιοί κανόνες, αλλά ότι δεν επικρατούν κανόνες. Ή, καλύτερα, ότι επικρατούν άγραφοι κανόνες που δεν συμφωνήθηκαν, όμως κυριάρχησαν εξ αιτίας της ισχύος και του θράσους που διέθεταν ορισμένοι και της αδυναμίας άλλων να τους αντιμετωπίσουν.

 

Ποια λοιπόν μπορεί να είναι μία κατεύθυνση λύσης;

 

Είναι αυτονόητο ότι για να έχεις πιθανότητα να κερδίσεις έναν αγώνα, πρέπει πρώτα να γνωρίζεις τους κανόνες του. Γι’ αυτό και ο δρόμος της λύσης του ελληνικού προβλήματος οφείλει να ακολουθήσει τις γενικές αρχές του φιλελεύθερου δημοκρατικού μοντέλου. Όχι επειδή αυτό είναι το καλύτερο σύστημα κοινωνικής οργάνωσης που σκέφτηκε ποτέ ο άνθρωπος, αλλά επειδή είναι αυτό που επικρατεί σε όλον τον πλανήτη. Aν απαλλαγούμε από τους παραμορφωτικούς, ιδεολογικούς φακούς και κατανόησουμε τους κανόνες, τότε εύκολα θα καταλάβουμε ότι προτάσεις όπως είναι η σοσιαλδημοκρατία ή ακόμη και η ανανεωτική αριστερά ουσιαστικά, δεν συνιστούν εναλλακτικές, αλλά εκδοχές του φιλελεύθερου δημοκρατικού μοντέλου.

 

Αφού εντοπίσουμε τη ρίζα του κακού και τη γενική κατεύθυνση της αντιμετώπισής του, το επόμενο βήμα είναι να δούμε πως αυτή μεταφράζεται στο επίπεδο ορισμένων μεγάλων προβλημάτων της κοινωνίας μας: Το μεταναστευτικό, το απεργιακό, η  πολιτική βία, η πολιτική συμμετοχή και η Παιδεία είναι τα θέματα που θίγονται σε μια προσπάθεια εφαρμογής της φιλοσοφίας στην πράξη. Η ανάλυση μας δείχνει ότι υιοθετώντας τις αρχές της λογικής, μπορούμε να αρχίσουμε να τα λύνουμε.

 

Έτσι, λοιπόν, το βιβλίο δεν περιορίζεται στην απλή διάγνωση της ελληνικής νόσου. Αντίθετα, προτείνει συγκεκριμένες λύσεις. Με αυτή την έννοια είναι ένα βιβλίο συλλογικής αυτοβοήθειας. Παρέχει επιχειρήματα για τη νηφάλια, ψύχραιμη αλλά και τολμηρή εναντίωση στις βεβιασμένες κραυγές της πόλωσης και των ιδεολογικά φορτισμένων παρερμηνειών, που διαποτίζουν το δημόσιο λόγο. Συνιστά πολύτιμο εργαλείο εννοιολογικής ανάλυσης, αλλά και φωτεινό οδηγό αισιοδοξίας.

To βιβλίο του επίκουρου καθηγητή Κοινωνικής Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Αθηνών κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός